შეიძლება თუ არა მოსწავლისთვის საუზმის გამოტოვება – გასათვალისწინებელი რჩევები ნუტრიციოლოგისგან

ხშირად გვესმის, რომ დილის კვებას მოსწავლისთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს, საკვების შემცველობა და ხარისხი კი უდიდეს გავლენას ახდენს სასწავლო პროცესზე. ამის მიუხედავად, მშობლებსა და შვილებს შორის საუზმესთან დაკავშირებით აზრი, არცთუ იშვიათად, ორად იყოფა – უფროსი თაობის წარმომადგენლები დილის კვების აუცილებლობაზე საუბრობენ, მოზარდები კი ხშირად უგულებელყოფენ მას.

EDU.ARIS.GE-მ გადაწყვიტა გაერკვია, რამდენად მნიშვნელოვანია საუზმე მოსწავლისთვის და შეიძლება თუ არა მისი გამოტოვება, რას უნდა ითვალისწინებდნენ მშობლები და რა არის ის ძირითადი ნივთიერებები, რაც მოზარდმა დილით უნდა მიიღოს. ამ კითხვებით ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორს, კლინიკურ ნუტრიციოლოგ მაია გაბრიჭიძეს მივმართეთ:

„ზოგჯერ ხდება, რომ დილით მშობელი ბავშვისთვის საუზმის მიწოდებას ვერ ასწრებს, თუმცა უნდა ვიცოდეთ, რომ კვების ეს კომპონენტი ძალიან ღირებულია მოსწავლისთვის. აქედან გამომდინარე, ჩემი რჩევა იქნება – გავითვალისწინოთ, რომ კვება იყოს რეჟიმული, რომლის დროსაც ორგანიზმი ეჩვევა გარკვეულ მონაკვეთში გარკვეული ტიპის კვებას – ეს ყველაზე სასარგებლოა ჯანმრთელობისთვის. თუ ოჯახში არის დილის კვებისთვის გაწერილი დრო და მშობელი ასწრებს ბავშვისთვის საუზმის მიწოდებას, ძალიან კარგია. მოკლედ რომ ვთქვათ, საუზმე მოსწავლისთვის აუცილებელია“.

კითხვას, რა შეიძლება გამოიწვიოს მოზარდის ორგანიზმში დილის კვების გამოტოვებამ, ნუტრიციოლოგი ასე პასუხობს:

„საუზმის გამოტოვება საზიანოა ჯანმრთელობისთვის. ნაღვლის ბუშტში მთელი ღამის განმავლობაში დაგროვებულ ნაღველს თუ არ მიეცა გადმოდინების საშუალება და ის გადმოდინდება მხოლოდ მაშინ, თუ ადამიანი საკვებს მიიღებს, ხდება ნაღვლის შეგუბება, რაც სამომავლოდ ნალექის გაჩენას იწვევს. საუზმის გამოტოვება გავლენას ახდენს ბავშვის გონებაზე. მას სჭირდება ენერგია და თუ ორგანიზმს არ აქვს გლუკოზის მარაგი, იწყება გლუკოზის წყაროების მოძიება და პირველი რაც იხარჯება, ცილაა. ეცემა გლუკოზის დონე სისხლში, რის შედეგადაც ბავშვს ეწყება ბუნდოვანი მოვლენები – ვერ აზროვნებს“.

ჩვენი რესპონდენტის თქმით, დილის კვება აუცილებლად უნდა შეიცავდეს ცხელ კომპონენტს, რადგან ჯანმრთელობის 80%-ია დამოკიდებული იმაზე, რამდენად ახერხებს მშობელი სახლში მოსწავლისთვის ასეთი საკვების მიწოდებას – საუზმის სახით.

„ცხელი კომპონენტი არის თბილი კაკაო, ჩაი, რძე, სხვადასხვა სახის ფაფა. აუცილებელია ასევე რომელიმე ერთი სახეობის ხილი. 7-დან 11 წლამდე და 12 წლიდან და ზევით ასაკობრივი კატეგორიების ბავშვებისთვის კალორიების დღიური ნორმა სხვადასხვაა, თუმცა ორივე შემთხვევაში საუზმეზე საჭირო კალორიების 20-25% უნდა მოდიოდეს. მშობლებმა უნდა იცოდნენ, რომ ზოგადად, აუცილებელია, საუზმეზე ცილები, ცხიმები და ნახშირწყლები დაბალანსებული იყოს ასეთი პროპორციებით – 1/1/4. ასევე გასათვალისწინებელია, არის თუ არა მოზარდი რამე ფიზიკური აქტივობით დაკავებული. საუზმე არის მომზადება სასწავლო და ფიზიკური დატვირთვის პროცესისთვის. ანუ ბავშვს ისეთი დილის კვება უნდა ჰქონდეს, რომ მან ორგანოები მომდევნო 3-4 საათის განმავლობაში ენერგიის მარაგით უზრუნველყოს.

თუ საუზმეს ვერ ასწრებს მოსწავლე, გირჩევთ, ხილი სკოლაში გაატანოთ. ამის გარდა, კარგი იქნება თუ ბავშვს წასახემსებლად გაატანთ ბუტერბროდს, რომელშიც იქნება ცილა ყველის ან ხაჭოს სახით, ბოსტნეული – სალათის ფოთოლი, პომიდორი“, – გვითხრა ნუტრიციოლოგმა.

როგორც მაია გაბრიჭიძე ამბობს, გაახალგაზრდავდა კუჭ-ნაწლავის პრობლემები, დიაბეტი – მეორე ტიპის დიაბეტი უკვე 12-13 წლის ასაკის ბავშვებში გვხვდება, რაც კვებითი ჩვევების დარღვევის, არასწორად მართული კვებისა და რეჟიმის შედეგია.

ასევე იხილეთ:

გაქცევა რეალობიდან? – რა დატვირთვა აქვს ზღაპარს ბავშვისთვის

როგორ მოვიქცეთ, როცა ბავშვი ჯიუტობს – რამდენიმე პრაქტიკული რჩევა მშობლებს

ესაუბრა მარიამ იმერლიშვილი