VII–XII კლასების სამოქალაქო განათლების მასწავლებლის გამოცდის წინ საკითხავი – მაია ლაპიაშვილის სათქმელი გამოსაცდელებს

21 ივლისს მასწავლებლები და მასწავლებლობის მსურველები საგნის გამოცდას სამოქალაქო განათლებაში აბარებენ, VII-XII კლასებში სწავლების უფლების მოსაპოვებლად.

სამოქალაქო განათლების მასწავლებელი, ადრეული ან/და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების ექსპერტი, მაია ლაპიაშვილი გამოცდის წინ, 20 ივლისს წერილს აქვეყნებს, რომელიც საგნის გამოცდაზე გამსვლელებს ტესტირების წინ უნდა დაეხმაროს:

“მასწავლებლის გამოცდის მოლოდინები 2026 წლის ეროვნული გამოცდის სამოქალაქო განათლების ტესტის საფუძველზე.

2026 წლის სამოქალაქო განათლების ეროვნული გამოცდის ტესტის დეტალური ანალიზის შემდეგ უფრო მეტად დავრწმუნდი, რომ ცოდნაზე მეტად შეფასდება ღირებულებები, კრიტიკული აზროვნება და სამოქალაქო კომპეტენციები.

ტესტის შინაარსში აშკარად გამოიკვეთა რამდენიმე დომინანტური მიმართულება.

პირველი – კონფორმიზმისა და დამოუკიდებელი აზროვნების დაპირისპირება. უკვე პირველივე დავალებაში კონფორმიზმი უარყოფით სოციალურ ქცევად არის წარმოდგენილი, ხოლო მოგვიანებით აკაკი ბაქრაძის ტექსტი, ილია ჭავჭავაძის, ალექსის დე ტოკვილის, ჯონ სტიუარტ მილისა და ჟოზე სარამაგუს წყაროები თითქმის ერთსა და იმავე იდეას ავითარებენ – დემოკრატია ვერ იარსებებს, თუ მოქალაქე არ ფიქრობს დამოუკიდებლად, არ მონაწილეობს საზოგადოებრივ ცხოვრებაში და უსამართლობის წინაშე გულგრილია.

მეორე მნიშვნელოვანი ხაზი არის აქტიური მოქალაქეობის მნიშვნელობა. გამოცდაში განსაკუთრებული ადგილი ეთმობა სამოქალაქო მონაწილეობას, სამოქალაქო დაუმორჩილებლობას, მშვიდობიან პროტესტს, მოქალაქის პასუხისმგებლობასა და დემოკრატიული პროცესებისადმი ჩართულობას. მაჰათმა განდისა და მარტინ ლუთერ კინგის მაგალითები, ასევე ტოკვილის, მილისა და სარამაგუს ტექსტები სწორედ ამ ღირებულებების გააზრებას ემსახურება.

მესამე მიმართულებაა სამართლის უზენაესობა. ტესტში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა უდანაშაულობის პრეზუმფციას, სასამართლოს დამოუკიდებლობას, კონსტიტუციურ პრინციპებს, სახელმწიფო ინსტიტუტების ფუნქციებსა და სამართლიანი მართლმსაჯულების მნიშვნელობას.

არანაკლებ თვალსაჩინოა მედიაწიგნიერებისა და დეზინფორმაციის კრიტიკული შეფასების თემა. გამოცდაში გვხვდება დავალებები ფაქტისა და მოსაზრების გამიჯვნის, მედიის ეთიკის, მანიპულაციისა და მედიამომხმარებლის პასუხისმგებლობის შესახებ, რაც მიუთითებს, რომ თანამედროვე მოქალაქისთვის ინფორმაციის გააზრება ისეთივე მნიშვნელოვანი კომპეტენციაა, როგორც სამართლის ან პოლიტიკის ცოდნა.

ასევე თვალშისაცემია ანგარიშვალდებული მმართველობისა და საჯარო ინსტიტუტების მნიშვნელობა. ტესტში განსაკუთრებული ადგილი ეთმობა სახელმწიფო აუდიტს, ეროვნულ ბანკს, იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს, პროკურატურასა და სხვა ინსტიტუტებს, რაც მიუთითებს, რომ ყურადღება გამახვილებულია არა მხოლოდ ინსტიტუტების ცოდნაზე, არამედ მათ როლზე დემოკრატიულ სახელმწიფოში.

ჩემი აზრით, ეს ტენდენცია დიდი ალბათობით გაგრძელდება მასწავლებლის გამოცდაზეც.

ვფიქრობ, განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ისეთ საკითხებს, როგორიცაა:

• დემოკრატიული მოქალაქეობა;
• კრიტიკული აზროვნება და კონფორმიზმის საფრთხე;
• სამოქალაქო მონაწილეობა და აქტიური მოქალაქეობა;
• ადამიანის უფლებები;
• სამართლის უზენაესობა;
• მედიაწიგნიერება და დეზინფორმაცია;
• ანგარიშვალდებული და გამჭვირვალე მმართველობა;
• კორუფციის პრევენციის მნიშვნელობა;
• დემოკრატიული სკოლის პრინციპები;
• ღირებულებითი განათლება და ინდოქტრინაციისგან მისი გამიჯვნა;
• განათლების პოლიტიკისა და რეფორმების კრიტიკული ანალიზი.

ჩემი მოლოდინია, რომ მასწავლებლის გამოცდა კიდევ უფრო მეტად იქნება ორიენტირებული არა ფაქტების დაზეპირებაზე, არამედ პროფესიულ მსჯელობაზე. წარმატებული პასუხი იქნება ის, რომელიც აერთიანებს ცოდნას, ღირებულებებს, დემოკრატიული განათლების პრინციპებსა და არგუმენტირებულ ანალიზს.

სწორედ ამიტომ, გამოცდისთვის მზადებისას, ჩემი რჩევაა, არ შემოვიფარგლოთ მხოლოდ კანონების, ტერმინებისა და თეორიების სწავლით. მნიშვნელოვანია ისინი დაკავშირება რეალურ საგანმანათლებლო, სოციალურ და სამოქალაქო გამოწვევებთან – რადგან სწორედ ამ უნარს აფასებს თანამედროვე სამოქალაქო განათლება.

თუ ეს მოლოდინი გამართლდა, მაშინ ხვალინდელი გამოცდა მხოლოდ პროფესიული ცოდნის შეფასება არ იქნება.

ის იქნება პასუხი ერთ მთავარ კითხვაზე: შეუძლია თუ არა მასწავლებელს აღზარდოს თავისუფალი მოქალაქე?

და თუ თანამედროვე სამოქალაქო განათლებას ერთი მთავარი მისია აქვს, სწორედ ეს არის – არა ისეთი მოქალაქის აღზრდა, რომელიც ყოველთვის ეთანხმება, არამედ ისეთი ადამიანის, რომელსაც შეუძლია იფიქროს, იკითხოს, იკამათოს, ითანამშრომლოს და პასუხისმგებლობა აიღოს საკუთარ საზოგადოებაზე. სწორედ ასეთ მოქალაქეებზე დგას დემოკრატია.

ასევე იხილეთ:

განახლებადი ინფორმაცია გამოცდების შესახებ