ინგლისური ენის გამოცდაში ეს ფრაზული ზმნები და წინდებულები წლიდან წლამდე მეორდება – 5 წლის ტესტების ანალიზი და სია აბიტურიენტებს

ავტორი: თამარ ცანავა, ინგლისური ენის წამყვანი მასწავლებელი, რეპეტიტორი, Georgian Educational Laborers’ Union-ის დამფუძნებელი

სპეციალურად EDU.ARIS.GE-ს მკითხველებისთვის:

ძვირფასო აბიტურიენტებო, ეს არის საგამოცდოდ მომზადების ფინალისკენ მიმავალ გზაზე ჩემი მოსწავლეებისთვის ჩემგან შექმნილი ერთგვარი საინფორმაციო ბარათი, სტატისტიკა და სიამოვნებით გაგიზიარებთ.

ერთიან ეროვნულ გამოცდებზე ინგლისური ენის ტესტის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ გამოწვევად ტრადიციულად გამოტოვებული სიტყვების ჩასმისა და ლექსიკური მართვის დავალებები ითვლება. სწორედ აქ, ლექსიკურ სავარჯიშოებში წყდება ხოლმე მაღალი ქულების ბედი. ბევრ აბიტურიენტს ჰგონია, რომ ამ დავალებების წარმატებით შესრულება მხოლოდ იღბალზეა დამოკიდებული, თუმცა რეალობა სულ სხვაგვარია: შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრის (NAEC) ლექსიკური ფონდი წრიულად ბრუნავს და წლიდან წლამდე გარკვეული კანონზომიერებით მეორდება.

იმისათვის, რომ მომავალ გამოცდებზე მეტად მომზადებულები ვიყოთ, ამ სტატიაში ხელოვნურ ინტელექტის დახმარებით, გაანალიზებული მაქვს ბოლო 5 წლის (2021, 2022, 2023, 2024 და 2025 წლების) ოთხივე საგამოცდო ვარიანტი ინგლისურ ენაში. ოფიციალური პასუხების სქემებზე დაყრდნობით, ხელოვნულ ინტელექტს გამოვაცალკევებინე ყველა ის ფრაზული ზმნა და წინდებული, რომელთა ცოდნაც აბიტურიენტებს სხვადასხვა წლის ტესტების თანახმად მოეთხოვებოდათ.

სტატისტიკა აჩვენებს, რომ ისეთი კონსტრუქციები, როგორიცაა give up, depend on, set up ან interested in, ბოლო 5 წელში რამდენჯერმე შევიდა სხვადასხვა ვარიანტში.
ქვემოთ გთავაზობთ სრულ, ქრონოლოგიურ საგამოცდო ბაზას წლებისა და კონკრეტული სავარჯიშოების მიხედვით, თითოეული ერთეულის ყველა ძირითადი და კონტექსტური ქართული თარგმანით.

2025 წელი

1. Find out

• ძირითადი თარგმანი: გაგება, აღმოჩენა, გარკვევა.
• დამატებითი მნიშვნელობები: ინფორმაციის მოძიება, საიდუმლოს ან სიმართლისთვის ფარდის აიხდა, ვინმეს გამოაშკარავება (დანაშაულზე ან ტყუილზე წასწრება).

2. Look for

• ძირითადი თარგმანი: ძებნა.
• დამატებითი მნიშვნელობები: რაიმეს ან ვინმეს მოძებნის მცდელობა, მოლოდინი (მაგ. looking for trouble — შარის ძებნა).

3. Turn into

• ძირითადი თარგმანი: გადაქცევა, ტრანსფორმაცია.
• დამატებითი მნიშვნელობები: რაიმედ ან ვიღაცად ჩამოყალიბება (მაგ. თვისებების შეცვლა), მიმართულების შეცვლა და სადმე შესვლა (გზაზე გადახვევა).

4. Run out (of)

• ძირითადი თარგმანი: ამოწურვა, დამთავრება.
• დამატებითი მნიშვნელობები: მარაგის სრულად დაცლა (დროის, ფულის, ბენზინის), ვადის გასვლა (ხელშეკრულების ან პასპორტის), შენობიდან სირბილით გარეთ გამოსვლა.

5. Carry out

• ძირითადი თარგმანი: განხორციელება, შესრულება.
• დამატებითი მნიშვნელობები: სისრულეში მოყვანა (გეგმის, ბრძანების, კვლევის, ექსპერიმენტის), რაიმეს ფიზიკურად ხელში დაჭერა და გარეთ გატანა.

6. Give up

• ძირითადი თარგმანი: დანებება, ხელის ჩაქნევა.
• დამატებითი მნიშვნელობები: მავნე ჩვევისთვის თავის დანებება (მაგ. მოწევის შეწყვეტა), ვინმესთვის რაღაცის დათმობა (მაგ. ადგილის დათმობა ტრანსპორტში), იმედის დაკარგვა.

7. Set up

• ძირითადი თარგმანი: დაარსება, დაფუძნება.
• დამატებითი მნიშვნელობები: ბიზნესის ან ორგანიზაციის დაწყება, აპარატურის/ავეჯის აწყობა და დამონტაჟება, ვინმესთვის მახის დაგება (ჩაწყობა).

წინდებულები და ზმნური კონსტრუქციები (Dependent Prepositions)

• Focus on — ფოკუსირება, ყურადღების ცენტრში მოქცევა, კონცენტრირება (რაიმე საკითხზე).
• Depend on — დამოკიდებულება (ვიღაცაზე ან რაიმეზე), იმედის დამყარება.
• Pay attention to — ყურადღების მიქცევა, ყურისგდება, გათვალისწინება.
• Worried about — ნერვიულობა, შეშფოთება, წუხილი (რაიმეს გამო).
• Proud of — ამაყი, სიამაყის გრძნობა (ვინმეს ან რაიმეს გამო).
• According to — თანახმად, მიხედვით, ეყრდნობა რა (წყაროს, ავტორს ან კანონს).
• Listen to — მოსმენა (ყურისგდება მუსიკისთვის, ადამიანისთვის ან რჩევისთვის).

2024 წელი

1. Take part (in)

• ძირითადი თარგმანი: მონაწილეობის მიღება.
• დამატებითი მნიშვნელობები: ჩართულობა რაიმე აქტივობაში, ღონისძიებაში, შეჯიბრში ან პროექტში.

2. Look up

• ძირითადი თარგმანი: ინფორმაციის ან სიტყვის მოძიება (ლექსიკონში, ენციკლოპედიაში, ინტერნეტში).
• დამატებითი მნიშვნელობები: ზემოთ ახედვა; მდგომარეობის გაუმჯობესება (მაგ. things are looking up — საქმეები უკეთესობისკენ მიდის); ვინმესთან სტუმრობა ხანგრძლივი განშორების შემდეგ.

3. Deal with

• ძირითადი თარგმანი: გამკლავება, მოგვარება (პრობლემის).
• დამატებითი მნიშვნელობები: ვინმესთან საქმიანი ურთიერთობის ქონა/ვაჭრობა; ტექსტში ან წიგნში კონკრეტული თემის განხილვა/შეხება (the book deals with art).

4. Take over

• ძირითადი თარგმანი: კონტროლის, ძალაუფლების ან ხელმძღვანელობის ხელში აღება.
• დამატებითი მნიშვნელობები: სხვისი მოვალეობების გადაბარება (სამსახურში); ერთი კომპანიის მიერ მეორის შესყიდვა/შთანთქმა; ტერიტორიის ან სივრცის დაკავება.

5. Look after

• ძირითადი თარგმანი: მოვლა, პატრონობა, მზრუნველობა.
• დამატებითი მნიშვნელობები: თვალყურის დევნება (რომ რამე არ გაფუჭდეს ან ბავშვს რამე არ დაემართოს); უსაფრთხოებაზე პასუხისმგებლობის აღება.

6. Turn down

• ძირითადი თარგმანი: უარის თქმა შემოთავაზებაზე, თხოვნაზე ან კანდიდატურაზე (დაწუნება).
• დამატებითი მნიშვნელობები: ხმის, გაზის ან ტემპერატურის დაწევა/ჩაწევა (ტელევიზორზე, კონდიციონერზე და ა.შ.).

7. Put off

• ძირითადი თარგმანი: გადადება (დროში, სამომავლოდ).
• დამატებითი მნიშვნელობები: ვინმესთვის გულის აცრუება, მოტივაციის დაკარგვა ან რაიმე საქმის მიმართ ზიზღის გაჩენა (მაგ. the smell put me off — სუნმა გული ამიყარა).

წინდებულები (Dependent Prepositions)

• Succeed in — წარმატების მიღწევა (რაიმე კონკრეტულ საქმეში, მიზანში).
• Interested in — დაინტერესებული, ინტერესის ქონა (რაიმე სფეროს მიმართ).
• Consist of — შედგება (ნაწილებისგან, ინგრედიენტებისგან, წევრებისგან).
• Prevent from — თავიდან აცილება, ხელის შეშლა (მოქმედების შესრულებაში), დაცვა.
• Adapt to — შეგუება, მორგება (ახალ კლიმატთან, წესებთან, გარემოსთან).
• Depend on — დამოკიდებულება, იმედის დამყარება (როგორც 2025-ში, ეს 2024-შიც აქტიურად იყო).

2023 წელი

1. Look forward to

• ძირითადი თარგმანი: მოუთმენლად, დიდი სიხარულითა და ინტერესით ლოდინი.
• მნიშვნელოვანი გრამატიკული დეტალი: ამ ფრაზის შემდეგ ყოველთვის მოდის არსებითი სახელი ან ზმნა -ing დაბოლოებით (Look forward to seeing / to hearing).

2. Set off

• ძირითადი თარგმანი: გამგზავრება, ხანგრძლივი გზის დაწყება (მოგზაურობისას).
• დამატებითი მნიშვნელობები: რაიმე პროცესის/რეაქციის უეცარი პროვოცირება ან დაწყება (მაგ. set off an alarm — სიგნალიზაციის ჩართვა/ამოქმედება).

3. Break down

• ძირითადი თარგმანი: გაფუჭება, მწყობრიდან გამოსვლა (მანქანის, მექანიზმის, კომპიუტერის).
• დამატებითი მნიშვნელობები: ემოციების მოზღვავება, ატირება, ნერვული აშლილობა; მოლაპარაკებების ჩაშლა; რთული ინფორმაციის მარტივ კომპონენტებად დაშლა/ჩაშლა.

4. Give up

• ძირითადი თარგმანი: დანებება, ბრძოლის შეწყვეტა; თავის დანებება (რაიმე აქტივობისთვის ან მავნე ჩვევისთვის).
• შენიშვნა: როგორც ხედავთ, ეს ფრაზული ზმნა საოცრად პოპულარულია და 2025 წლის ტესტებშიც ფიგურირებდა. ტესტების შემდგენლებს ის ძალიან უყვართ.

5. Apply for

• ძირითადი თარგმანი: ოფიციალური მოთხოვნის/განაცხადის წარდგენა (სამსახურის მისაღებად, ვიზაზე, პასპორტზე, უნივერსიტეტში ან სტიპენდიაზე).

6. Result in

• ძირითადი თარგმანი: შედეგად მოყოლა, რაიმე კონკრეტული შედეგით დასრულება (მაგ. the crash resulted in damage – ავარიამ დაზიანება გამოიწვია).

7. Care about

• ძირითადი თარგმანი: გულშემატკივრობა, ადარდებდეს, თვლიდეს მნიშვნელოვნად (ვიღაცას, რაიმე იდეას ან პრობლემას).
• განსხვავება: არ აურიოთ Care for-ში, რაც ფიზიკურ მოვლას ნიშნავს (Look after-ის სინონიმია).

წინდებულები და კონსტრუქციები

• Believe in — რწმენა (სასწაულების, იდეოლოგიის, ან საკუთარი ძალების ნდობა).
• Concentrate on — კონცენტრირება, ყურადღების მობილიზება (სამუშაოზე, სწავლაზე). Focus on-ის სინონიმია.
• Search for — ძებნა, ფართომასშტაბიანი ძიება (სამაშველო ოპერაცია, ინფორმაციის ძიება).
• Base on — დაფუძნება, დაყრდნობა (ხშირად გამოიყენება ვნებით გვარში: is based on).
• Choose between — არჩევანის გაკეთება ორ კონკრეტულ საგანს, ადამიანს ან გზას შორის.
• Agree with — დათანხმება (ადამიანის, აზრის, წინადადების).
• Famous for — ცნობილი, განთქმული (რაიმე კონკრეტული ნიჭით, პროდუქტით ან ისტორიით).

2022 წელი

1. Turn out

• ძირითადი თარგმანი: საბოლოოდ აღმოჩენა, გარკვევა; ისე მოხდა/გამოდგა, რომ… (მაგ. it turned out fine — ყველაფერი კარგად დასრულდა).
• დამატებითი მნიშვნელობები: პროდუქციის დიდი რაოდენობით წარმოება/გამოშვება; სინათლის ჩაქრობა (turn out the lights); სადმე დიდი რაოდენობით ხალხის შეკრება (ღონისძიებაზე დასასწრებად).

2. Pick up

• ძირითადი თარგმანი: ვინმეს მანქანით გავლა და აყვანა (ტრანსპორტირება); ძირს დაგდებული ნივთის ხელში აღება/აცოცება.
• დამატებითი მნიშვნელობები: ახალი უცხო ენის ან უნარის “ჰაერში აყოლება” (სპეციალური სწავლის გარეშე, ბუნებრივად ათვისება); ტელეფონის ყურმილის აღება; ეკონომიკის ან ვაჭრობის გამოცოცხლება/გაუმჯობესება.

3. Look up to

• ძირითადი თარგმანი: ვინმესთვის ზემოდან ყურება სიყვარულით და პატივისცემით; ავტორიტეტად, მისაბაძ მაგალითად მიჩნევა.
• ანტონიმი: Look down on (ზემოდან ყურება, ვინმეს დამცირება).

4. Pass away

• ძირითადი თარგმანი: გარდაცვალება, წასვლა ამ ქვეყნიდან.
• კონტექსტი: ეს არის ზმნა die-ის (კვდომა) ბევრად უფრო რბილი, თავაზიანი და ემპათიური ეკვივალენტი, რასაც ქართულში “აღსრულებას” ან “გარდაცვალებას” ვუწოდებთ.

5. Cope with

• ძირითადი თარგმანი: პრობლემებთან, სირთულეებთან, დიდ სტრესთან ან რთულ სიტუაციასთან წარმატებით გამკლავება, გაძლება, თავის გართმევა.

წინდებულები და კონსტრუქციები

• Complain about — ჩივილი, უკმაყოფილების გამოთქმა კონკრეტული ფაქტის, ნივთის ან სერვისის გამო.
• Separate from — რაღაცისგან გამოყოფა, დამოუკიდებელ ნაწილად ქცევა, ფიზიკური განცალკევება.
• Prevent from — ხელის შეშლა, ბარიერის შექმნა (რომ მოქმედება არ შესრულდეს). ეს კონსტრუქცია 2024 წელსაც ზუსტად იგივე სახით შევიდა ტესტებში!
• Full of — რამით გადავსებული, სავსე (კონტექსტურად როგორც ნივთებით, ისე იდეებით, ემოციებით ან ენერგიით).

2021 წელი

1. Get along (with)

• ძირითადი თარგმანი: ვინმესთან კარგი, ჰარმონიული ურთიერთობის ქონა, მეგობრობა, საერთო ენის გამონახვა.
• დამატებითი მნიშვნელობები: საქმის წინ წაწევა, პროგრესის ქონა (მაგ. how are you getting along? — როგორ მიგდის საქმეები?); ასაკში შესვლა (getting along in years).

2. Count on

• ძირითადი თარგმანი: ვინმეს იმედის ქონა, ნდობა, დაყრდნობა რთულ მომენტში.
• დამატებითი მნიშვნელობები: რაიმე ფაქტის დარწმუნებით მოლოდინი, გათვალისწინება გეგმებში (I count on your support).

3. End up

• ძირითადი თარგმანი: საბოლოოდ სადმე მოულოდნელად აღმოჩენა ან ისეთ მდგომარეობაში/პოზიციაში ჩავარდნა, რაც დაგეგმილი არ იყო (მაგ. he ended up in prison — საბოლოოდ ციხეში აღმოჩნდა).

4. Set up

• ძირითადი თარგმანი: ორგანიზაციის, ბიზნესის, ფირმის დაარსება/დაფუძნება; აპარატურის ან სტრუქტურის აწყობა/დამონტაჟება.

5. Take care of

• ძირითადი თარგმანი: მოვლა, პატრონობა, მზრუნველობა (ბავშვზე, მოხუცზე, ცხოველზე).
• დამატებითი მნიშვნელობები: პრობლემის მოგვარება, პასუხისმგებლობის საკუთარ თავზე აღება (მაგ. don’t worry, I’ll take care of the bill — ნუ ნერვიულობ, ანგარიშს მე მივხედავ).

წინდებულები და კონსტრუქციები

• Responsible for — პასუხისმგებელი (საქმეზე, დანაშაულზე, ვალდებულებებზე).
• Lead to — მიყვანა (რაიმე ლოგიკურ თუ ფიზიკურ შედეგამდე), მიზეზად ქცევა, გამოწვევა.
• Object to — რაიმეს წინააღმდეგ წასვლა, პროტესტის გამოხატვა, არდათანხმება. მნიშვნელოვანია: ამ კონსტრუქციის მერეც ხშირად მოდის არსებითი სახელი ან ზმნა -ing დაბოლოებით (მაგ. object to building).
• Typical of — ვინმესთვის ან რაიმესთვის დამახასიათებელი/ტიპური ქცევა თუ თვისება.

გისურვებთ წარმატებებს და ბედნიერ სტუდენტობას!

ასევე იხილეთ:

განახლებადი ინფორმაცია გამოცდების შესახებ

გაწევრიანდი ჯგუფში “აბი გლუკოზა აბიტურიენტებისთვის” და გაიგე ყველა საჭირო სიახლე